सामाजिक सञ्जालमा Deepfake र Black PR को बढ्दो खतरा डिजिटल युगको नयाँ चुनौती जब म मोबाइल स्क्रोल गर्छु, मेरो Facebook, TikTok, YouTube Shorts र रिलहरूमा अनावश्यक फोटो, भिडियो र स्टाटसहरू आइरहन्छन्। आफूलाई मनपर्ने नेता वा चर्चित व्यक्तिको नाम र फोटो प्रयोग गरिएको उस्तै नक्कली आईडीबाट अचम्म लाग्ने स्टाटस पोस्ट गरिएको देखिन्छ। कतै कसैको चरित्र हत्या गर्ने edited तस्वीर हुन्छ, कतै अपमानजनक भिडियो, कतै भ्रामक समाचार। आज सामाजिक सञ्जालमा यस्ता सामग्री यति धेरै देखिन थालेका छन् कि सत्य र झुट छुट्याउनै कठिन हुने अवस्था सिर्जना भएको छ। Artificial Intelligence (AI) का नयाँ उपकरणहरूको प्रयोग गरेर बनाइएका फोटो, भिडियो र आवाजहरू यति वास्तविक देखिन्छन् कि धेरै मानिस सजिलै भ्रममा पर्छन्। कतिपय सामग्री views बढाउनका लागि बनाइएका हुन्छन् भने धेरै सामग्री कुनै व्यक्ति, संस्था वा राजनीतिक दललाई बदनाम गर्न केन्द्रित देखिन्छन्। आफ्ना विचार राख्ने, आफ्नो पार्टी वा नेताको समर्थन गर्ने, आलोचना गर्ने वा आफ्नो धारणा अभिव्यक्त गर्ने स्वतन्त्रता सबैलाई छ। तर सामाजिक सञ्जालको स्वतन्त्रतालाई गलत सूचना, साइबर दुर्व्य...
माओवादी केन्द्रका तीन महिला उम्मेदवार
क. मनरुपा सुवेदी शर्मा
काठमाडौ । नेकपा माओवादी केन्द्र पर्वतकी संयोजक मनरुपा सुवेदी ‘विमला’ ले गएको मंसिर १७ गते सामाजिक सञ्जाल फेसबुकमा एउटा तस्बिरसहित लेखिन्,‘आज के लेखुँ, लेख्ने शब्द नै छैन। सम्झनामा सधैँ अजर अमर मेरो आफ्नु मान्छे। हार्दिक श्रद्धासुमन।’
मनरुपाले राखेको तस्बिर श्रीमान विजय सुवेदी (विकास) को थियो भने व्यक्त भावना धेरै वर्ष अर्थात् २०६१ साल मंसिर १७ गतेसँगै जोडिएको थियो।
भएको के थियो भने, स्याङ्जाको सिर्सेकोटमा खाना खाँदै गरेका विजयसहित ५ जनालाई तत्कालीन शाही नेपाली सेनाले घेरा हालेर मारेको थियो। मारिनेमा विजयसहित कृष्ण गौतम, कुविजा पराजुली, मोहनसिंह गाहा मगर र खड्ग कुँवर थिए।
मनरुपाको विहे भएको धेरै भएकै थिएन। विजय र मनरुपा दुवै माओवादीका पूर्णकालीन कार्यकर्ता नै थिए। युद्धको समयमा मनरुपाको काम पार्टीको लडाकु पंक्तिलाई सघाउनु नै हुन्थ्यो। पति गुमाएपछि पनि उनी निरन्तर पार्टीकै काममा लागिन्। कयौंपटक मृत्युको मुखबाट फुत्किइन्, बेनीसहितका युद्धमा लडाकुको सहयोगमा खटिइन्।
युद्धकालीन समयमा स्याङ्जाकै मग्याम चिसापानीमा सेनाको घेरामा परेको र बल्लतल्ल फुत्किएको घटना अहिले पनि उनलाई ताजै लाग्छ। सँगैकी साथीलाई सेनाले समातेपछि उनी गाउँलेजस्तो बनेर त्यहाँबाट फुत्केकी थिइन् रे!
पार्टी शान्ति प्रक्रियामा आयो। सहिद परिवारकी सदस्य मनरुपालाई पहिलो संविधान सभा चुनावमा पर्वतबाट उम्मेदवार बनायो। तर, उनी नेपाली कांग्रेसका अर्जुन जोशीसँग पराजित बनिन्। त्यसपछिका हरेकजसो चुनावमा उनी पार्टीबाट उम्मेदवार सिफारिस भइन्। समानुपातिकको सूचीमा रहिन् तर सिंहदरबार छिर्ने साइत भने जुरेन।
उहाँ सहिद परिवारको सदस्यमात्र नभएर पार्टीको अगुवा नेतासमेत हो,’माओवादीका केन्द्रीय सदस्य राजकाजी गुरुङले भने,‘त्याग र क्षमताको आधारमा उहाँ राष्ट्रिय सभाको लागि योग्य उम्मेदवार हो। उहाँप्रति पार्टीले न्याय मात्र गरेको छैन, आशा पनि गरेकै छ।’
माओवादीको भातृ संगठन अखिल नेपाल महिला संघको केन्द्रीय सदस्यसमेत रहेकी उनलाई पार्टीले जिल्लाको नेतृत्व सुम्पियो। जिल्ला नेतृत्व नै पाउने सीमित महिलामध्ये एक बनेकी मनरुपाले पार्टीको कामलाई सधैं केन्द्रमा राखिन्। पार्टीले संचालन गरेको रुपान्तरण अभियान होस् कि संगठन बिस्तार निरन्तर मोर्चामा खटिइरहिन्।
पर्वतको कुश्मा नगरपालिका वडा नम्बर १०, वडा नम्बर १०,पिपलटारीकी उनै मनरुपालाई पार्टीले यसपटक राष्ट्रिय सभाको उम्मेदवार बनाउने घोषणा गरेको छ।
माओवादीका अर्का महिला उम्मेदवार क. रेणु चन्द हुन् ।
उनी सुदूरपश्चिम प्रदेशको बैतडीकी रेणु चन्द केन्द्रीय सदस्य हुन् । उनी अखिल नेपाल महिला संघ क्रान्तिकारीकी उपाध्यक्ष समेत हुन् । प्रदेश समितिले महिलामा चन्दसहित अन्जिता श्रेष्ठ र सरु चौधरीको नाम सिफारिस गरेको थियो । तर सबैलाई पछि पार्दै चन्द टिकट लिन सफल भइन् ।
बुबा गोपाल चन्दको प्रेरणाबाट राजनीतिमा होमिएकी उनको माओवादीका शीर्ष नेताहरू सबैसँग राम्रो सम्बन्ध रहेको बुझिएको छ । उनी २०६४ को निर्वाचित संविधानसभा सदस्य हुन् । दशरथन्द नगरपालिका–९ की स्थायी बासिन्दा रहेकी चन्द बालकलाकार हुँदै माओवादी आन्दोलनमा लागेकी थिइन् । यसअघि उनी डोटी, बाजुरा, अछाम र बैतडीको जिल्ला इन्चार्ज भएकी थिइन् ।
वि.सं.२०५२ सालमा तत्कालिन नेकपा (माओवादी) मा प्रवेश गरेकी चन्द वि.सं. २०५७ सालदेखि सशस्त्र बिद्रोहमा सकृय हुनुहुन्थ्यो । वि.सं. २०६४ सालको संविधानसभा निर्वाचनमा बैतडी क्षेत्र नम्वर २ मा एकीकृत नेकपा (माओवादी)का तर्फबाट चुनाव लडेकी रेणु चन्द २० हजार २१ मत ल्याई निर्वाचित हुनुभएको थियो । उहाँका निकटतम प्रतिद्वन्दी नेपाली काँग्रेसका विनयध्वज चन्दले ६ हजार ३ सय ६६ र तेश्रो स्थानमा रहेका नेकपा (एमाले)का माया भट्टले ५ हजार ६ सय ४६ प्राप्त गर्नु भएको थियो ।
संविधानसभा निर्वाचन, २०६४ मा महाकाली अञ्चलबाट प्रत्यक्ष तर्फ निर्वाचन लड्ने उहाँ एकीकृत नेकपा (माओवादी)को एक मात्र महिला उम्मेदवार हुनुहुन्थ्यो ।
संविधानसभामा उहाँ संवैधानिक समितिको सदस्य हुनुभयो । चन्द एकीकृत नेकपा (माओवादी) को सेती महाकाली राज्य समिति सचिवालय सदस्यका साथै अखिल नेपाल महिला सङ्घ (क्रान्तिकारी)की केन्द्रीय सचिवालय सदस्य हुनुहुन्थ्यो ।.
अर्का उम्मेदवार क. चम्पादेवी कार्की
उहाँको ओखलढुंगा घर भएका चम्पादेवी कार्की लडाइँमा हात गुमाएको घाइते पनि हो ।यसअघि संविधान सभाको दुई वटै निर्वाचन र २०७९ को प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा म समानुपातिक उम्मेदवार थिएँ। तर, तीनै पटक मेरो नाम बन्द सूचीमै सीमित भयो।’
यस अघि तीन पटक बन्दसूचीमा सीमित बनेकी कार्की यसपटक सत्ता गठबन्धनका तर्फबाट कोशीमा महिला क्लस्टरबाट राष्ट्रिय सभा सदस्य उम्मेदवार बनेकी छन्।
अहिले माओवादी केन्द्रीय सदस्य र ओखलढुंगा जिल्ला इन्चार्ज रहेकी कार्की अनेम संघ क्रान्तिकारी केन्द्रीय कमिटीकी सचिवसमेत हुन्। कुनैबेला माओवादी सशस्त्र विद्रोहमा छापामार बनेर युद्ध लडेकी कार्की जनयुद्धकी घाइतेसमेत हुन्।
चम्पालाई नजिकबाट चिन्ने माओवादी नेताहरूका अनुसार २०५७ को वैशाखमा उनी छापामारका रूपमा ‘होलटाइमर’ बनेकी थिइन्।
त्यसअघि २०५४ सालको स्थानीय निर्वाचनमा एमालेबाट साविक मूलखर्क गाविस वडा नम्बर ६ मा महिला सदस्यका रूपमा उनी निर्वाचित बनेकी थिइन्।
‘२०५४ देखि ०५६ सम्म जनप्रतिनिधिका रूपमा काम गरिरहेको थिएँ, त्यहीबेला पार्ट टाइमरका रूपमा माओवादीमा पनि काम थालेको थिएँ,’ ५० वर्षीया कार्कीले विगतको स्मरण गरिन्, ‘२०५७ वैशाखदेखि चाहिँ छापामार बनेर पूर्णकालीन रूपमा युद्धमा होमिएँ।’
उनी युद्धमा पूर्णकालीन रूपमा होमिएको १४ महिना हुँदै थियो। माओवादीले २०५८ असारमा रामेछापको धोवीचौकीमा मोर्चा खडा गरेको थियो। आक्रमण गर्ने समूहमा उनी पनि सामेल थिइन्।
‘मोर्चामा म पनि संलग्न थिएँ,’ युद्धका कुरा धेरै नगरौं भन्दै उनले थपिन्, ‘म ओखलढुंगामा ब्लकिङमा खटिएको थिएँ। त्यही मोर्चामा म बम आक्रमणमा परेँ। मेरो दाहिने हात गुम्यो।’
राजनीतिमै सक्रिय पतिसहित सुनकोशी गाउँपालिकाको मूलखर्कमा बस्दै आएकी कार्कीले २०७४ को स्थानीय चुनाव पनि लडेकी थिइन्। माओवादीका तर्फबाट गाउँपालिका अध्यक्षको उम्मेदवार बनेकी उनी तेस्रो स्थानमा चित्त बुझाउन बाध्य भइन्।
यसरी २०५४ देखि ५६ सम्म दुई वर्ष महिला सदस्यका रूपमा जनप्रतिनिधि भएको अनुभव संगालेकी कार्की अब संसदको माथिल्लो सदनको उम्मेदवार बनेकी छन्।
https://www.youtube.com/channel/UCfGP1pKJErzg10EjftyC3lg?sub_confirmation=1
‘
Comments