यी हुन् च्याट जिपिटीसँग शेयर गर्न नहुने कुराहरू एआई प्रयोग गर्दा गोपनीयता र सुरक्षामा किन ध्यान दिनुपर्छ ? प्रविधिको तीव्र विकाससँगै कृत्रिम बुद्धिमत्ता अर्थात् एआई (Artificial Intelligence) आधारित सेवाहरूको प्रयोग विश्वभर तीव्र रूपमा बढिरहेको छ। आजकल विद्यार्थी, शिक्षक, पत्रकार, व्यवसायी तथा सामान्य प्रयोगकर्ताले समेत विभिन्न कामका लागि एआई प्रयोग गर्न थालेका छन्। त्यसमध्ये सबैभन्दा चर्चित एआई च्याटबटमध्ये एक हो च्याट जिपिटी। च्याट जिपिटीले प्रश्नको उत्तर दिन, लेख लेख्न, योजना बनाउन, अनुवाद गर्न, अध्ययनमा सहयोग गर्न तथा विभिन्न जानकारी उपलब्ध गराउन मद्दत गर्छ। यसले कामलाई छिटो, सजिलो र प्रभावकारी बनाउन सहयोग गरे पनि प्रयोगकर्ताको गोपनीयता तथा सुरक्षाको विषयमा सधैं सचेत रहन आवश्यक हुन्छ। विशेषज्ञहरूका अनुसार एआई अत्यन्त उपयोगी भए पनि यसमा संवेदनशील तथा गोप्य जानकारी शेयर गर्दा जोखिम उत्पन्न हुन सक्छ। त्यसैले च्याट जिपिटीसँग कुन प्रकारका जानकारी शेयर गर्नु हुँदैन भन्ने कुरा बुझ्नु अत्यन्त आवश्यक छ। च्याट जिपिटी : शक्तिशाली प्रविधि तर पूर्ण सुरक्षा होइन ओपन एआईद्वारा विकास गरिएको च...
मुगु — सोरु गाउँपालिका–९ कालैस्थित विजय माध्यमिक विद्यालयमा कक्षा ९ मा अध्ययनरत विद्यार्थी आधा पुस्तक नपाएरै वार्षिक परीक्षाको तयारीमा जुटेका छन् । ९ कक्षाका ७८ विद्यार्थीका लागि अर्थशास्त्र र शिक्षा विषय अझै आएको छैन । यो वर्ष कक्षा ८ का २५ विद्यार्थीले कम्प्युटर शिक्षाको किताब देख्न पाएनन् । नयाँ पुस्तक नआएपछि अघिल्लो वर्षका विद्यार्थीले पढेर च्यातिएका पुस्तक नै पढेर उनीहरूले वार्षिक परीक्षाको तयारी थालेका हुन् ।
‘शिक्षा र अर्थशास्त्र किताब नै पाइएन, दाइदिदीले पढेका आधा च्यातिएका किताब पढेरै परीक्षाको तयारीमा जुट्नुपरेको छ,’ कक्षा ९ की रीता बमले भनिन्, ‘झन्डै २ महिना त सरहरूले किताब नआएको भन्दै कक्षा नै लिनुभएन, कोर्स पनि मुस्किलले आधा मात्र सकिएको छ, कसरी परीक्षा दिने ?’ गाउँपालिकाले चैत दोस्रो सातादेखि वार्षिक परीक्षा सञ्चालन गर्ने निर्णय गरिसकेको छ ।
परीक्षा नजिकिएपछि अर्थशास्त्रको किताब कक्षा ९ का गणेश जैसी र टीकाराम जैसीले साटासाट गरेर पढिरहेका छन् । ‘नयाँ पुस्तक आएन, दुवैको घर सँगसँगै भएकाले सरहरूले पालोपालो पढ्नु भनेर पुरानो किताब दिनुभयो,’ गणेशले भने, ‘२/३ दिन आलोपालो गरेर दाजुभाइले एउटै किताब पढिरहेका छौं ।’ उनीहरू भाइभाइका छोराहरू हुन् । सबै विषयको कोर्स पनि पूरै नसकिएकाले परीक्षाको तयारीमा समस्या भएको बताए । उनका अनुसार सबैजसो विषयको झन्डै ६० प्रतिशत कोर्स मात्र सकिएको छ । किताब नआउँदा पढाइ कमजोर बन्दै गइरहेको टीकारामको भनाइ छ । उनले गत वर्ष पनि कक्षा ८ मा स्वास्थ्य, शारीरिक र नेपाली विषयको किताब दाजुभाइले आलोपालो गरेर पढेको बताए ।
एक वर्षसम्म विषयगत पुस्तक नपाएरै विद्यार्थीले परीक्षा दिनु दुर्गमको नियति भएको प्रधानाध्यापक वीरबहादुर बमले बताए । ‘विद्यार्थीको हातमा किताब छैन भने शिक्षकले पढाएको के अर्थ ?,’ उनले भने, ‘हरेक वर्ष विद्यार्थी पाठ्यपुस्तककै अभावमा परीक्षा दिन बाध्य छन् ।’ उनले ८ वर्षयता विद्यालयमा सबैजसो कक्षाको पूरै सेट किताब नआएको बताए ।
एक दशकअघिसम्म मुगुमा हवाई मार्गबाट किताब आउँथ्यो, जसका कारण किताब नपुग्ने समस्या थिएन । २०६९ सालमा मुगु सडक सञ्जालमा जोडिएयता किताब आउन समस्या हुन थालेको जनज्योति माविका प्रधानाध्यापक सुवास रावलले बताए । ‘कुनै वर्ष स्थानीय तहले बजेट निकासामै ढिलाइ गर्छन्, कुनै वर्ष जनक शिक्षाको सुर्खेत कार्यालयमा किताब हुँदैन,’ उनले भने, ‘पछिल्लो समयमा त ढुवानीको जिम्मा लिएकाहरूले किताब ल्याउनै आनाकानी गर्न थाले, ल्याए पनि १/२ वटा विषयका किताब सधैं छुटाएका हुन्छन् ।’
जिल्लाभरिका १ सय ४१ वटा सामुदायिक विद्यालयमा यो वर्ष पूरै सेट किताब नआएको शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाईले जनाएको छ । इकाईका अनुसार सबै पालिकाहरूले चैतभित्रै परीक्षा सक्ने तयारी गरेका छन् । गत वर्ष खत्याड गाउँपालिकामा ढुवानी भएको पाठ्यपुस्तक सडक अवरुद्ध हुँदा झन्डै ३ महिना जुम्लाको गोठीज्युलामा अलपत्र परेको थियो । शैक्षिक सत्र सुरु हुनुभन्दा एक महिनाअघि नै पुस्तक पुर्याउने नीति भए पनि मुगुमा सधैं किताब अभाव हुने गरेको इकाई प्रमुख सूर्य खत्रीले बताए ।
प्रकाशित : फाल्गुन २०, २०७९ ०७:२३
Comments
Post a Comment
Thank you !