यी हुन् च्याट जिपिटीसँग शेयर गर्न नहुने कुराहरू एआई प्रयोग गर्दा गोपनीयता र सुरक्षामा किन ध्यान दिनुपर्छ ? प्रविधिको तीव्र विकाससँगै कृत्रिम बुद्धिमत्ता अर्थात् एआई (Artificial Intelligence) आधारित सेवाहरूको प्रयोग विश्वभर तीव्र रूपमा बढिरहेको छ। आजकल विद्यार्थी, शिक्षक, पत्रकार, व्यवसायी तथा सामान्य प्रयोगकर्ताले समेत विभिन्न कामका लागि एआई प्रयोग गर्न थालेका छन्। त्यसमध्ये सबैभन्दा चर्चित एआई च्याटबटमध्ये एक हो च्याट जिपिटी। च्याट जिपिटीले प्रश्नको उत्तर दिन, लेख लेख्न, योजना बनाउन, अनुवाद गर्न, अध्ययनमा सहयोग गर्न तथा विभिन्न जानकारी उपलब्ध गराउन मद्दत गर्छ। यसले कामलाई छिटो, सजिलो र प्रभावकारी बनाउन सहयोग गरे पनि प्रयोगकर्ताको गोपनीयता तथा सुरक्षाको विषयमा सधैं सचेत रहन आवश्यक हुन्छ। विशेषज्ञहरूका अनुसार एआई अत्यन्त उपयोगी भए पनि यसमा संवेदनशील तथा गोप्य जानकारी शेयर गर्दा जोखिम उत्पन्न हुन सक्छ। त्यसैले च्याट जिपिटीसँग कुन प्रकारका जानकारी शेयर गर्नु हुँदैन भन्ने कुरा बुझ्नु अत्यन्त आवश्यक छ। च्याट जिपिटी : शक्तिशाली प्रविधि तर पूर्ण सुरक्षा होइन ओपन एआईद्वारा विकास गरिएको च...
शान्तिदुतका रुपमा शिक्षक समाजमा शान्ति प्रवर्द्धन गरी मानव समाजलाई सरक्षित र सम्मानजनक जीवन यापन गर्न सक्षम तुल्याउनमा शिक्षकको महत्वपूर्ण भूमिका हुन्छ ।
शान्ति प्रवर्द्धन गर्ने सबैभन्दा प्रभावकारी र निर्दोष माध्यम शिक्षा नै हो ।
त्यसैले शिक्षक शान्तिका दूत पनि हुन् । डेभिड आर. कोनराड (सन् १९८९) भन्छन्— ।वास्तवमा शान्ति शिक्षा शिक्षकका लागि थप जिम्मेवारी होइन, बरु उनीहरूका लागि सुनौलो अवसर हो ।’ शिक्षण एउटा गर्विलो पेशा हो, जसले समाजमा शान्ति र प्रेमको महत्व बुझाउँछ र तिनको भरणपोषण गर्छ । उसले असल शिक्षाको हतियारद्वारा विश्वका डरलाग्दा आणविक, जैविक र रासायनिक हतियारहरूलाई बिस्तारै उन्मूलन गराउन सक्छ । यसका साथै शिक्षकले अशान्तिको कारक तŒवलाई जरैदेखि उखेलेर फ्याँक्न, शान्तिका तŒवलाई मलजल गर्न, अहिंसालाई बढाउन र पीडितको घाउमा मलम लगाउन सहयोग गर्छ । शिक्षकले विद्यार्थीको खुशी र शान्तिमाआफ्नो सफलता देख्छ । हँसिलो शिक्षक नै शान्ति शिक्षक ।शान्तिका पहिलाो रूप मुस्कान हो।’
मदर टेरेसाको यो भनाइलाइ े आत्मसात गर्ने हो भने कक्षाकोठा होस् वा घर— शिक्षकले आफूलाई खुशी र हँसिलो रूपमा प्रस्तुत गर्नुपर्ने हुन्छ । हँसिलो व्यक्तिलाई स्वभावतः धेरैले मन पराउँछन् । एउटा शिक्षक हँसिलो मुहार लिएर विद्यालय या कक्षाकोठामा प्रवेश गर्दा विद्यालय र कक्षाकोठामा उपस्थित सबैमा सकारात्मक ऊर्जा फैलन्छ । हँसिलो शिक्षकले विद्यार्थीको पीर–व्यथा भुलाएर उसलाई सक्रिय रूपमा सिक्न सक्ने बनाउँछ । यसले शिक्षक र विद्यार्थी दुवैलाई स्वस्थ,आनन्दित र उत्साहित बनाउँछ । हमेशा खुशी रहनका लागि शिक्षकले आफूलाई तनावबाट मुक्त राख्न आफ्ना रिस र आवेगलाई व्यवस्थापन गर्ने सीप सिक्नुपर्छ । आत्मसंयम,सन्तुलित विचार, स्वस्थ खानपान, नियमित व्यायाम र अध्ययन तथा दीर्घकालीन लक्ष्य भएको शिक्षक हमेशा खुशी,हँसिलो र तेजिलो रहन सक्छ । त्यस्तो शिक्षक नै असल र सफल बन्छ । अशान्ति निरोधकका रूपमा शिक्षक जातीय, क्षेत्रीय, लैङ्गिक भेदभाव; स्रोतसाधनको असमान वितरण; बलियाले कमजोरलाई थिचोमिचो गर्ने कुसंस्कार; हातहतियारको गैरकानुनी प्रयोग,धर्म र राजनीतिको आडमा गलत कार्यलाई ढाकछोप गर्ने जस्ता व्यवहार र प्रवृत्ति नै समाजमा शान्ति सुरक्षाका प्रमुख चुनौती हुन् । सभ्य समाज निमाणका निम्ति शिक्षार्ल यस्ता च े ना ु तीका ै सामना गन े सक्षम नागरिक तयार्र पार्ने मुख्य भूमिका खेल्छ । यस्ता चुनौतीको पहिचान र तिनको निवारणमा शिक्षकले नेतृत्वदायी भूमिका खेल्न सक्छन् ।
लेखक राजकुमार ढुङ्गाना https://unrcpd.org/peace-and-disarmament-education/शान्ति र निरस्त्रीकरणशिक्षा
लेखक राजकुमार ढुङ्गाना https://unrcpd.org/peace-and-disarmament-education/शान्ति र निरस्त्रीकरणशिक्षा
Comments
Post a Comment
Thank you !